Voor wie is deze keuzehulp?

Beheerder van kwetsbare boekjes

Je wilt ingebonden of versleten programma’s vastleggen zonder de rug onnodig te belasten. Maak een proefscan van een binnenpagina en controleer of de tekst bij de vouw leesbaar blijft.

Vrijwilliger met een scanachterstand

Je verwerkt veel programmaboekjes en wilt pagina’s later terugvinden. Neem omslaan, bestandsnamen en controle op ontbrekende pagina’s mee in de werkwijze; het Nationaal Archief beschrijft die controle als onderdeel van digitalisering.

Beheerder van een gemengde collectie

Je hebt zowel losse vellen als kleine boekjes en wilt een scanner kiezen die past bij de formaten en de manier waarop het materiaal kan worden neergelegd.

Waarop letten bij aankoop?

Bovenhandse boekscanner

Kies deze route: als boekjes gebonden of kwetsbaar zijn en niet goed vlak op glas kunnen liggen.

Houd rekening met: krommingscorrectie is een softwarefunctie; controleer met een proefscan of de tekst bij de vouw goed wordt vastgelegd.

A4-glasplaatscanner

Kies deze route: als de meeste boekjes binnen A4 passen en zonder schade voldoende vlak open kunnen.

Houd rekening met: het gewenste scanvlak moet op de glasplaat passen en de rug moet voorzichtig kunnen worden neergelegd.

Bovenhandse scanner voor losse vellen

Overweeg deze route: als de collectie vooral uit losse, vlakke programmavellen bestaat, ook in grotere formaten.

Houd rekening met: A3-opname betekent niet automatisch dat een scanner ook gebogen boekpagina’s goed vastlegt.

Begin met een proefscan van representatief materiaal en controleer zowel de vouw als eventuele ontbrekende pagina’s. Het Nationaal Archief beschrijft beeldkwaliteit en volledigheid als afzonderlijke controlepunten.

Aandachtspunt Waarop letten bij aankoop Voor wie is dit belangrijker
Kwetsbare binding en leesbaarheid bij de vouw Scan een pagina dicht bij de rug en vergelijk tekst en beeld met het origineel. Als ik kwetsbare boekjes heb, wil ik de rug niet forceren en moet tekst bij de vouw leesbaar blijven. Ongeveer 40% van de consumenten stelt behoud van de binding en leesbaarheid voorop.
Verwerkingstijd Probeer een volledig boekje, inclusief omslaan, bestandsnamen en controle op ontbrekende pagina’s. Bij een stapel programmaboekjes wil ik weten hoeveel tijd omslaan, ordenen en controleren vraagt. Ongeveer 31% van de consumenten geeft een werkbare verwerking met zo min mogelijk vrijwilligersuren voorrang.
Scanformaat voor een gemengde collectie Meet het grootste boekje open en noteer hoeveel materiaal vlak, gebonden of losbladig is. Als mijn collectie verschillende formaten en soorten originelen bevat, wil ik weten welk scanbereik werkelijk nodig is. Ongeveer 15% van de consumenten stelt passend formaat voorop.
Tekst en voorstellingen terugvinden Test tekstherkenning op een oud programma en kies een vaste naamgeving met trefwoorden. Ik wil later bijvoorbeeld voorstellingen, jaren of locaties kunnen opzoeken. Ongeveer 14% van de consumenten geeft doorzoekbaarheid en ordening de hoogste prioriteit.

Veelvoorkomende valkuilen

  • Een A3-documentscanner automatisch geschikt vinden voor boekjes

    Een scanbereik voor A3-vellen zegt op zichzelf niets over de manier waarop een gebonden boekvouw wordt vastgelegd. CZUR beschrijft de Shine 800 A3 Pro vooral voor vlakke pagina’s en de ET-serie voor boeken met correctie van paginakromming.

    Vergelijk de scanner met het soort origineel en controleer de tekst bij de vouw op een proefscan, niet alleen de maximale papiermaat.

    Handmatige correctie of opnieuw scannen kan extra tijd vragen.

  • De opgegeven scantijd gelijkstellen aan de tijd voor een afgerond boekje

    Scannen is maar één stap: pagina’s omslaan, bestanden benoemen en controleren op ontbrekende pagina’s horen ook bij het werk. Het Nationaal Archief noemt controle op overgeslagen pagina’s als onderdeel van digitalisering.

    Probeer een compleet representatief boekje, van voorbereiding tot gecontroleerd bestand, voordat je de werklast inschat.

    Vrijwilligers moeten ook tijd inplannen voor bestandsnamen en kwaliteitscontrole.

  • Doorzoekbare PDF verwarren met toestemming om het archief te publiceren

    Tekstherkenning verandert de auteursrechten op teksten en afbeeldingen niet. De Nederlandse Auteurswet kent rechthebbenden rechten op verveelvoudiging en openbaarmaking toe, behoudens wettelijke uitzonderingen.

    Bepaal apart wat de groep intern bewaart en wat zij wil delen; controleer vóór publicatie de rechten en eventuele persoonsgegevens.

Relevante merken ter oriëntatie

De genoemde functies horen bij specifieke modellen of productlijnen en vormen geen beoordeling van een heel merk of een aanwijzing voor beschikbaarheid.

CZUR

CZUR onderscheidt de ET24 Pro voor gebonden boeken met correctie van paginakromming en de Shine 800 A3 Pro vooral voor vlakke afzonderlijke pagina’s.

  • De modelreeksen bieden verschillende benaderingen voor gebonden boeken en vlakke vellen.
  • Leid boekcorrectie van de ET-serie niet af uit de A3-aanduiding van een Shine-model.

IRIS

Volgens IRIS combineert de IRIScan Desk 6 Pro A3-opname met onder meer uitvoer naar doorzoekbare PDF; Canon Nederland vermeldt boekcurvecorrectie voor dit model.

  • Kan interessant zijn wanneer zowel boekpagina’s als tekstexport van belang zijn.
  • Controleer de herkenning en beeldkwaliteit op programmamateriaal uit de eigen collectie.

Ricoh ScanSnap

Ricoh beschrijft de ScanSnap SV600 als een bovenhandse scanner voor boeken en grotere documenten, met automatische boekcorrectie en detectie van omslaande pagina’s.

  • De functies zijn gericht op het vastleggen van gebonden originelen.
  • Productspecificaties garanderen niet dat iedere pagina van een theaterprogramma foutloos wordt herkend.

Epson

Epson Nederland beschrijft de Perfection V39II als een A4-glasplaatscanner met afneembare klep voor dikker ingebonden materiaal.

  • Kan passen bij kleinere boekjes die voldoende vlak op de glasplaat kunnen liggen.
  • Controleer of de rug zonder forceren leesbaar op de scan komt.

Plustek

Plustek beschrijft de OpticBook 4800 als een boekgerichte glasplaatscanner met een scanrand voor ingebonden materiaal.

  • De uitvoering is gericht op het scannen van boeken die voorzichtig op glas kunnen liggen.
  • Controleer vóór aankoop de Nederlandse uitvoering, software en leveringsvoorwaarden.

Joybuy-producten voor programmaboekjes en losse vellen

Deze producten sluiten aan op A4-glasplaatscannen of op het scannen van overwegend vlakke losse vellen; controleer de geschiktheid voor gebonden boekjes aan de hand van een proefscan.

Canon imageFORMULA DR-F120 flatbed- en ADF-scanner

Canon imageFORMULA DR-F120 Flatbed & ADF Scanner

De beschrijving noemt de flatbed voor boeken en kwetsbaar materiaal, met de ADF voor een reeks losse pagina’s.

A4; 600 × 600 dpi volgens de productnaam.

De beschrijving vermeldt een ADF voor 50 vellen, dubbelzijdig scannen met 20 pagina’s per minuut en uitvoer naar bewerkbare PDF.

Joybuy
Epson WorkForce DS-1660W flatbedscanner

Epson WorkForce DS-1660W Flatbed Scanner

De beschrijving noemt boeken, ingebonden documenten en kwetsbare materialen als toepassingen voor de flatbedscanner.

A4; 1200 × 1200 dpi volgens de productnaam.

De beschrijving vermeldt dubbelzijdig scannen met 25 pagina’s per minuut en draadloze of USB-aansluiting.

Joybuy
CZUR Shine 800 A3 Pro voor vlakke vellen

CZUR Shine 800 A3 Pro

De beschrijving richt dit model op vlakke A3- en A4-vellen en noemt OCR voor tekstherkenning; behandel het niet als vervanging voor boekcurvecorrectie.

De productbeschrijving raadt scannen van glanzend materiaal, zoals glossy foto’s en tijdschriften, af.

Joybuy

Veelgestelde vragen

Hoe begin je met een verzameling programmaboekjes?

Sorteer de boekjes eerst op formaat, binding en conditie. Maak proefscans van verschillende exemplaren, controleer de vouw en kijk of alle pagina’s aanwezig zijn; leg daarna een vaste aanpak voor bestandsnamen en controle vast. Het Nationaal Archief beschrijft conditiebeoordeling, trefwoorden en controle op overgeslagen pagina’s in zijn digitaliseringsproces.

Is OCR voldoende om het verenigingsarchief doorzoekbaar te maken?

Nee, OCR maakt herkende tekst doorzoekbaar, maar vervangt geen ordening met trefwoorden. Controleer de herkende tekst op oude druk en ongebruikelijke opmaak en kies bijvoorbeeld hoe je voorstellingen, jaren en locaties benoemt.

Waar let je op bij installatie, onderhoud en nazorg?

Controleer vóór aankoop of de software werkt op de computer van de groep en welke onderdelen en service de verkoper aanbiedt. Beoordeel originelen op losse delen en vuil voordat ze bij het scanvlak komen; het Nationaal Archief beschrijft materiële voorbereiding om beschadiging en krassen te voorkomen.

Geldt de wettelijke consumentengarantie automatisch als de vereniging de scanner koopt?

Ga daar niet automatisch van uit. De Autoriteit Consument & Markt beschrijft wettelijke garantie voor verkoop aan consumenten; de toepasselijkheid hangt af van de aankoop en het gebruik. Laat bij aankoop op naam van de groep vastleggen wie de contractspartij is en welke garantie- en servicevoorwaarden gelden.

Mogen gescande programma’s op de website van de groep?

Niet automatisch. De Nederlandse Auteurswet geeft rechthebbenden rechten op verveelvoudiging en openbaarmaking, behoudens wettelijke uitzonderingen. Controleer de rechten op teksten en afbeeldingen afzonderlijk; een particuliere thuiskopie geeft geen algemeen recht om scans namens een groep te verspreiden. Beoordeel daarnaast of publicatie herkenbare personen of andere persoonsgegevens betreft en welke grondslag daarvoor geldt.