Voor losse, stevige knipsels die binnen A4 passen, is een A4-vlakbedscanner een logische route; voor grotere stukken kan een groter scanvlak nodig zijn. Bij kwetsbare of ingebonden originelen kan opname van bovenaf glascontact vermijden, maar controleer het opnamebereik, de software en de OCR-uitvoer van het exacte model. Een doorzoekbare scan geeft niet automatisch toestemming om krantenmateriaal te delen of openbaar te maken.
Voor wie is deze keuze relevant?
Beheerders van losse knipsels
Als jullie vooral losse, stevige knipsels vastleggen, vergelijk dan eerst het formaat met het scanvlak. Een vaste naamgeving en bronbeschrijving helpen om bestanden later terug te vinden; het Nationaal Archief beschrijft ordenen en beschrijven als onderdelen van digitaal archiveren.
Beheerders van kwetsbare albums
Als jullie oude knipsels of ingebonden bladen willen bewaren, weegt de manier waarop het origineel wordt geplaatst mee. Vergelijk glascontact met opname van bovenaf en controleer of het open blad binnen het opnamebereik past.
Opbouwers van een doorzoekbaar groepsarchief
Als leden later op de inhoud moeten kunnen zoeken, kijk dan naast de beeldscan naar OCR, controle van herkenningsfouten en een vaste ordening met brongegevens. OCR staat voor optische tekenherkenning; de herkende tekst vraagt nog steeds om controle.
Waar let je op bij het kiezen?
A4-vlakbedscanner
Geschikt wanneer: jullie vooral losse, stevige knipsels scannen die binnen A4 passen.
Afweging: grotere stukken passen niet volledig op het scanvlak; beoordeel ook of kwetsbaar papier veilig op de glasplaat kan liggen.
Grootformaat-vlakbedscanner
Geschikt wanneer: jullie grotere losse stukken of albumbladen vlak op glas willen opnemen.
Afweging: de Plustek OpticSlim 1180 heeft volgens Plustek Europa een scanvlak van maximaal 297 × 431,8 mm en vraagt meer werkruimte dan een compact A4-model.
Overhead-boekscanner
Geschikt wanneer: jullie kwetsbare of ingebonden originelen van bovenaf willen opnemen zonder ze tegen een glasplaat te drukken.
Afweging: de genoemde A3-opname en afvlakcorrectie zijn fabrikantspecificaties; ze garanderen geen leesbare scan of foutloze OCR van een specifiek oud krantenblad.
Begin met het grootste origineel en bepaal daarna of plaatsing op glas passend is. Kijk voor een groepsarchief ook naar de uitvoerformaten en de manier waarop bestanden worden geordend.
| Aandachtspunt |
Wat controleer je? |
Voor wie is dit belangrijk? |
| Losse knipsels |
Meet het grootste knipsel en vergelijk de afmetingen met het scanvlak. |
Als ik vooral losse, stevige knipsels scan, wil ik ze volledig kunnen vastleggen. Ongeveer 33% van de consumenten zet het eenvoudig en volledig scannen van losse knipsels voorop. |
| Kwetsbaar materiaal |
Bepaal of de stukken veilig op glas kunnen liggen en vergelijk dat met opname van bovenaf. |
Bij kwetsbare knipsels of bladen in albums wil ik de hantering beperken. Ongeveer 25% van de consumenten geeft behoedzame omgang met kwetsbare originelen prioriteit. |
| Grote originelen |
Meet breedte én hoogte en vergelijk beide met het bereik van de exacte uitvoering. |
Wanneer ik grote stukken in één opname wil bewaren, wil ik dat het hele origineel binnen het opnamebereik valt. Ongeveer 25% van de consumenten geeft volledige opname van grote stukken voorrang. |
| Zoeken en ordenen |
Controleer OCR-uitvoer, computercompatibiliteit en afspraken voor bestandsnamen en brongegevens. |
Voor een groepsarchief wil ik later op tekst en brongegevens kunnen zoeken, niet alleen een afbeelding terugvinden. Ongeveer 17% van de consumenten stelt doorzoekbaarheid en ordening voorop. |
Veelgemaakte valkuilen
-
Alle knipsels als A4 behandelen
A4-modellen en scanners met een groter vlak hebben verschillende maximale opnameformaten. Een te groot stuk past mogelijk niet in één opname.
Meet de grootste stukken en vergelijk de afmetingen met het opgegeven scan- of opnamebereik.
Stukken die niet in één opname passen, vragen extra handelingen.
-
OCR gelijkstellen aan een gecontroleerd archief
Een doorzoekbare PDF vervangt geen controle op volledige scans, herkenningsfouten of een bruikbare bronbeschrijving.
Bewaar brongegevens bij de scan en controleer zowel het beeld als de herkende tekst. Het Nationaal Archief noemt kwaliteitscontrole als onderdeel van digitalisering.
Houd tijd vrij voor controle, beschrijving en ordening.
-
Een interne scanregeling zien als toestemming voor openbare publicatie
De Rijksoverheid maakt onderscheid tussen een thuiskopie voor eigen gebruik en het verspreiden of openbaar maken van beschermd werk. De uitleg over reprorecht betreft kopiëren en delen binnen een bedrijf of instelling.
Beoordeel vóór publicatie de rechten op de concrete artikelen en foto’s afzonderlijk. Controleer ook of persoonsgegevens een rol spelen en welke grondslag daarvoor geldt.
Merken ter oriëntatie
Epson
De Perfection V39II is een A4-vlakbedroute voor losse, kleinere originelen.
- Epson Nederland vermeldt een ingebouwde standaard en aansluiting en voeding via één USB-kabel.
- Het A4-scanvlak is niet bedoeld om een groter stuk in één opname vast te leggen.
Canon
De CanoScan LiDE 400 is een A4-vlakbedalternatief voor losse knipsels.
- Canon Nederland specificeert een maximaal documentformaat van 216 × 297 mm en USB-voeding.
- Controleer voor grotere stukken een andere scanroute; het formaat zegt op zichzelf niets over de hantering van kwetsbaar papier.
Plustek
De OpticSlim 1180 is een vlakbedmodel voor grotere vlakke stukken; de OpticBook 4800 is een afzonderlijke lijn voor boeken en ingebonden materiaal.
- Plustek Europa specificeert voor de OpticSlim 1180 een scanvlak van maximaal 297 × 431,8 mm en OCR-software.
- Controleer welk model en welk softwarepakket bij de gekozen uitvoering horen; de twee modellen hebben verschillende toepassingen.
IRIS
De IRIScan Desk 6 Pro is een overheadroute voor A3-opname en doorzoekbare PDF.
- IRIS vermeldt A3-opname en doorzoekbare PDF als productspecificaties.
- De specificaties zijn geen onafhankelijke meting van OCR op oude knipsels. De IRIS-helpdesk noemt software-installatie en cameratoestemming als aandachtspunten.
CZUR
De ET24 Pro valt binnen de ET-overheadserie voor grotere of ingebonden originelen.
- CZUR noemt voor de ET-serie A3 en afvlakcorrectie.
- Afvlakcorrectie is een fabrikantclaim; beoordeel het resultaat met eigen materiaal en controleer welke functies bij de gekozen uitvoering horen.
Joybuy-producten
Gerelateerde producten binnenkort beschikbaar.
Veelgestelde vragen
Hebben we voor losse knipsels een boekscanner nodig?
Niet per se. Als de losse stukken binnen A4 passen en veilig op glas kunnen liggen, vergelijk dan eerst een A4-vlakbedscanner. Kies een andere route op basis van de afmetingen en de manier waarop kwetsbare of ingebonden originelen moeten worden gehanteerd.
Hoe organiseren we het scannen met meerdere vrijwilligers?
Spreek een vaste werkwijze, bestandsnamen en bronbeschrijving af en controleer op ontbrekende pagina’s en leesbaarheid. Het Nationaal Archief beschrijft ordenen en beschrijven als onderdelen van digitaal archiveren en noemt kwaliteitscontrole in het digitaliseringsproces.
Wat moeten we controleren aan software en ondersteuning?
Controleer vóór aankoop welke OCR-software bij de exacte uitvoering hoort en of die werkt op de computers van de groep. Vraag bij aankoop namens een vereniging welke voorwaarden gelden; consumentenrechten zijn niet zonder meer op elke aankoop door een organisatie van toepassing.
Mogen we gescande krantenknipsels op de website van de groep zetten?
Niet automatisch. De Rijksoverheid maakt onderscheid tussen een thuiskopie voor eigen gebruik en het verspreiden of openbaar maken van beschermd werk. De overheidsuitleg over reprorecht gaat over intern kopiëren en delen binnen een bedrijf of instelling en geeft niet zonder meer toestemming voor openbare plaatsing. Controleer de rechten op de concrete artikelen en foto’s en beoordeel bij persoonsgegevens ook de toepasselijke privacygrondslag.
Kunnen we bestaande krantenscans gebruiken in plaats van alles zelf te scannen?
Controleer eerst of de betreffende krant en editie in Delpher van de KB staat. De KB beschrijft scans, OCR en doorzoekbare PDF’s; bekijk per materiaal welke toegang en hergebruiksmogelijkheden gelden.