Scanner van grote kaarten
Je wilt voorkomen dat kaartranden, legenda’s of atlasvouwen buiten de opname vallen. Meet het hele origineel en vergelijk de maten met het scanvlak; A3 en A2 vragen om verschillende scanroutes.
Meet eerst de grootste kaart of de volledig geopende atlas en vergelijk die maten met het scanvlak van de exacte scanneruitvoering. Een compacte overheadscanner kan passen bij kaarten tot A3 en originelen die je liever niet op een glasplaat legt; voor grotere kaarten is een groter scanvlak nodig, terwijl een A4-flatbed alleen geschikt is voor kleinere originelen die veilig op glas kunnen liggen. Als de scan voor onderzoek of reproductie bedoeld is, controleer dan ook het resultaat op detail, vervorming en kleur: één modelspecificatie bewijst niet dat de opname aan erfgoedkwaliteit voldoet.
Je wilt voorkomen dat kaartranden, legenda’s of atlasvouwen buiten de opname vallen. Meet het hele origineel en vergelijk de maten met het scanvlak; A3 en A2 vragen om verschillende scanroutes.
Je wilt een historische kaart opnemen zonder een band open te drukken of een kwetsbaar oppervlak onnodig aan te raken. De staat van het origineel bepaalt mede of een overheadopstelling past; Metamorfoze noemt kaarten als voorbeelden van originelen waarvoor preservation imaging bedoeld kan zijn.
Je wilt de scanner na een sessie kunnen opruimen, zolang het scanvlak bij de kaart past. Een compact A3-model en een grotere professionele opstelling vragen om een andere indeling van de werkplek.
Past bij: kaarten en atlasdelen die aantoonbaar binnen het scanvlak van het gekozen model passen, vooral als je het origineel liever van bovenaf opneemt.
Afweging: A3 is de grens van deze route; controleer met een proefopname ook leesbaarheid, vervorming en kleur.
Past bij: kleinere kaarten of pagina’s die zonder schadelijke druk op de glasplaat kunnen liggen.
Afweging: het scanvlak kan te klein zijn voor grotere kaarten en de opname vraagt contact met glas.
Past bij: kaarten die buiten A3 vallen, kwetsbare banden of projecten waarvoor een controleerbare opnamewerkwijze belangrijk is.
Afweging: controleer de benodigde werkruimte en uitvoering; voor incidenteel gebruik kan een voorziening bij het Nationaal Archief of een reproductie via de KB een alternatief zijn.
| Aandachtspunt | Wat controleer je? | Voor wie speelt dit vooral? |
|---|---|---|
| Volledig kaartformaat | Meet de grootste kaart en de geopende atlas, inclusief legenda en randen; vergelijk beide maten met het scanvlak van de exacte uitvoering. | Als ik de hele kaart in één opname wil vastleggen, moet het volledige formaat passen. Ongeveer 33% van de consumenten stelt daarom kaartformaat voorop. |
| Behoud van origineel | Beoordeel papier, pigment en band; ga na of het origineel veilig op glas kan liggen of ondersteuning nodig heeft. | Bij een kwetsbare kaart of band wil ik onnodige druk en aanraking vermijden, ook als dat de keuze beperkt. Ongeveer 27% van de consumenten zet behoud van het origineel voorop. |
| Details en kleur | Maak een proefscan van fijne tekst en relevante kleuren; controleer randen, vervorming en bestandsuitvoer voor het beoogde gebruik. | Als kleine plaatsnamen en gekleurde markeringen leesbaar moeten blijven, wil ik het opgeslagen beeld zelf kunnen beoordelen. Ongeveer 20% van de consumenten geeft daarom prioriteit aan details en kleurcontrole. |
| Gedeeld bureau | Controleer de opstelling met de kaart volledig uitgelegd, plus aansluitingen, bediening en afspraken over computer en bestandsopslag. | Wanneer meerdere mensen dezelfde werkplek gebruiken, wil ik de scanner kunnen opruimen en de werkwijze herhalen. Ongeveer 20% van de consumenten maakt gedeelde werkruimte de hoofdzaak. |
Compacte overheadmodellen met een A3-scanvlak kunnen te klein zijn voor een grotere kaart. Deelopnamen vragen extra werk en het samenvoegen kan lastiger zijn.
Meet vóór aankoop het grootste complete origineel en bepaal of deelopnamen voor jouw gebruik aanvaardbaar zijn.
Een opgegeven resolutie beoordeelt niet vanzelf de details, vervorming of kleur van de uiteindelijke scan. Metamorfoze onderscheidt kwaliteitsniveaus naar het doel van de digitalisering.
Maak een proefopname van een representatieve kaart en controleer fijne tekst, relevante kleuren en de randen voordat je de werkwijze vastlegt.
Een A4-scanvlak kan onvoldoende zijn voor een grotere kaart. Een flatbed gebruikt bovendien een glasplaat, wat een andere omgang met het origineel vraagt dan een overheadopname.
Laat de afmetingen en conditie van de kaart of band bepalen of plaatsing op glas geschikt is.
De IRIScan Desk 7 Pro is een compacte overheadscanner voor documenten en boeken tot A3, zoals vermeld op de Nederlandse productpagina.
De ET-serie bestaat uit overheadboekscanners; de fabrikant plaatst de ET24 Pro in zijn A3-uitvoeringen.
De OpticBook 4800 is een flatbed-boekscanner voor kleinere pagina’s en originelen die geschikt zijn om op glas te leggen.
De OS 16000-serie is een professionele overheadroute voor kaarten en gebonden materiaal binnen het opgegeven scanvlak.
De SV600 is volgens Ricoh een contactloze overheadscanner voor onder meer boeken, afbeeldingen en documenten tot A3.
Deze selectie omvat een opvouwbare A3-documentcamera voor vlakke vellen en een flatbedscanner met ondersteuning voor formaten tot A4. Vergelijk het scanvlak met de volledige kaart en controleer of de gekozen opnamewijze bij het origineel past.
Geen afbeelding beschikbaar
Past bij vlakke originelen die binnen het opgegeven A3-formaat vallen en een opvouwbare scanneropstelling vragen.
8 MP CMOS-sensor en OCR. Vouwbaar ontwerp; compatibel met Windows en macOS. De productinformatie raadt scannen van hoogglansmateriaal af.
Geen afbeelding beschikbaar
Een flatbedroute voor kaarten die veilig op glas kunnen liggen en binnen het ondersteunde formaat passen.
De productinformatie noemt A4, A5, A6 en B5. Het netwerkinterfacepaneel voor gedeeld gebruik wordt als optioneel beschreven; controleer welke uitvoering en accessoires zijn inbegrepen.
Meet het volledige vlak dat je wilt vastleggen, inclusief legenda en randen, en vergelijk beide maten met het scanvlak van de exacte uitvoering. De Plustek OpticBook 4800 heeft volgens Plustek Europe een scanvlak van 216 × 297 mm; de Nederlandse productpagina voor de IRIScan Desk 7 Pro noemt A3. Ga dus niet alleen af op de aanduiding ‘boekscanner’.
Spreek af waar de kaart wordt ondersteund, welke computer en software worden gebruikt en waar de bestanden worden opgeslagen. Maak na het opnieuw opstellen een proefopname en controleer of de kaart scherp en recht is en of er geen randen ontbreken.
Niet altijd. Het Nationaal Archief beschrijft zelf digitaliseren met een professionele boekscanner in de studiezaal; de KB biedt ook bestelde scans en onderscheidt die van hoogwaardige reproducties. Vraag de betreffende instelling naar toegang, voorwaarden en geschiktheid voor jouw kaart.
Volgens de Rijksoverheid bestaat in Nederland geen vaste wettelijke garantietermijn, maar heb je wel recht op een product dat aan de overeenkomst voldoet. Een fabrieks- of bijkoopgarantie is aanvullend; bij een product dat niet deugt, is de verkoper het aanspreekpunt.
Dat hangt af van de rechten op de specifieke kaart en eventuele voorwaarden van de collectiebeheerder. De Rijksoverheid onderscheidt een kopie voor eigen thuisgebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal van verspreiding of openbaarmaking. Leid uit de ouderdom van een kaart niet zonder nader onderzoek af dat publiceren is toegestaan.