Beheerders van ingebonden programma’s
Je wilt tekst en afbeeldingen bewaren zonder programmaboekjes bij de rug te forceren. Let op de plaatsing op het glas, de boekrand en een proefscan van een representatief exemplaar.
Meet eerst het grootste programma en bepaal of je losse pagina’s of een volledige spread in één opname wilt bewaren. Kies bij veel ingebonden programma’s op basis van de omgang met de boekrug, bij grotere spreads op basis van de glasplaatafmetingen en bij losse A4-pagina’s op basis van een werkbare scan- en bestandsroutine. Fabrikantspecificaties bewijzen op zichzelf geen archiefkwaliteit.
Je wilt tekst en afbeeldingen bewaren zonder programmaboekjes bij de rug te forceren. Let op de plaatsing op het glas, de boekrand en een proefscan van een representatief exemplaar.
Je wilt een uitgevouwen programma of dubbele pagina in één opname bewaren. Meet de volledige gewenste opname in twee richtingen voordat je een scanvlak kiest.
Je scant herhaaldelijk pagina’s en wilt bestanden later kunnen terugvinden en controleren. Spreek bestandsnamen en trefwoorden af en controleer op overgeslagen pagina’s.
Begin met het formaat van de gewenste opname en de conditie van de programma’s; bepaal daarna welke plaatsing en archiefwerkwijze voor de groep haalbaar zijn.
Past wanneer: de gewenste opname binnen A4 past en je vooral losse of eenvoudig te plaatsen pagina’s scant.
Houd rekening met: een grotere spread past niet in één opname.
Past wanneer: ingebonden A4-programma’s en tekst dicht bij de rug belangrijk zijn.
Houd rekening met: een boekrand vergroot het scanvlak niet en garandeert niet dat elk kwetsbaar boekje veilig vlak kan worden gelegd.
Past wanneer: de gewenste spread niet op A4 past, maar wel binnen 297 × 431,8 mm valt, het door Plustek opgegeven bereik voor de OpticSlim 1180 (Image Express).
Houd rekening met: een groter glas voorkomt niet vanzelf druk op een kwetsbare boekrug.
| Aandachtspunt | Wat controleer je? | Voor wie weegt dit zwaarder? |
|---|---|---|
| Ingebonden programma’s | Beoordeel de binding en de positie van tekst bij de rug. Plustek specificeert voor de OpticBook 3800L een boekrand van 6 mm en een scanvlak van 216 × 297 mm. | Ik wil tekst bij de rug leesbaar vastleggen zonder een kwetsbaar boekje plat te drukken. Consumenten die veilige plaatsing en leesbaarheid bij de rug vooropstellen, zijn ongeveer 33%. |
| Pagina- en spreadformaat | Meet breedte én hoogte van de gewenste opname. Canon, Epson en Plustek geven voor de genoemde A4-modellen een scanvlak van 216 × 297 mm op; Plustek specificeert voor de OpticSlim 1180 (Image Express) 297 × 431,8 mm. | Ik wil een open spread volledig in één opname bewaren, zonder delen achteraf samen te voegen. Ongeveer 27% van de consumenten stelt het volledige formaat van de spread voorop. |
| Archiefroutine | Maak afspraken over bestandsnamen, paginavolgorde en trefwoorden en controleer afgeronde reeksen op ontbrekende pagina’s. Het Nationaal Archief noemt trefwoorden en controle op overgeslagen pagina’s als stappen in het digitaliseringsproces. | Ik wil dat meerdere vrijwilligers scans consequent benoemen en controleren, zodat ontbrekende pagina’s opvallen. Ongeveer 20% van de consumenten geeft voorrang aan een herhaalbare archiefroutine. |
| Werkplek en aansluiting | Controleer de benodigde ruimte, aansluiting en ondersteuning voor de computer die de groep gebruikt. Canon noemt USB-voeding voor de LiDE 400; Epson vermeldt een ingebouwde standaard voor de Perfection V39II. | Bij een collectie met vooral losse A4-pagina’s wil ik een scanner die in onze beperkte werkplek past. Ongeveer 20% van de consumenten stelt een compacte opstelling voorop. |
Een open spread kan buiten een A4-scanvlak vallen, ook wanneer één pagina wel past.
Meet de opname zoals je die wilt bewaren, in zowel de breedte als de hoogte.
De scanmaat en de manier waarop een programma op het glas ligt, zeggen niet alles over de conditie van het origineel.
Beoordeel de binding en forceer een kwetsbaar exemplaar niet tijdens een proefscan.
Canon vermeldt dat de opgegeven scantijd voor de LiDE 400 de overdracht naar de computer niet omvat. Het Nationaal Archief beschrijft voorbereiding en controle bovendien als afzonderlijke stappen.
Probeer een kleine, representatieve reeks en beoordeel de volledige werkwijze, inclusief naamgeven en kwaliteitscontrole.
De CanoScan LiDE 300 en LiDE 400 zijn compacte A4-flatbedmodellen; de LiDE 400 is gespecificeerd voor pagina’s binnen 216 × 297 mm.
De Perfection V39II is een A4-flatbedscanner met een opgegeven scanvlak van 216 × 297 mm. De WorkForce-lijn omvat ook zakelijke A3-flatbeds.
De OpticBook 3800L is een A4-model voor boekmateriaal; de OpticSlim 1180 (Image Express) heeft een groter opgegeven scanbereik.
Deze productkeuze is gericht op A4-flatbedscannen, met een ADF voor losse pagina’s wanneer die werkwijze bij de groep past.
Geen afbeelding beschikbaar
De combinatie van een flatbed en een ADF sluit aan bij een groep die zowel ingebonden programma’s als losse pagina’s scant. De productbeschrijving noemt een ADF voor 50 vellen, dubbelzijdig scannen op 20 pagina’s per minuut en een resolutie tot 600 × 600 dpi. Ook wordt scannen naar bewerkbare PDF genoemd; controleer of de software bij de gebruikte computer past.
Nee. Canon en Epson geven daarmee een scannerspecificatie op; voor archivering tellen ook de volledigheid van de vastgelegde informatie en visuele controle op beeldfouten. De richtlijnen van Metamorfoze zijn vooral bedoeld voor professionele digitalisering en vormen niet automatisch een eis voor een gemeenschapsgroep.
Beoordeel eerst de conditie van het programma en maak een proefscan zonder de binding te forceren. Het Nationaal Archief beschrijft voor het eigen digitaliseringsproces een beoordeling vooraf en controle achteraf; dat is een werkwijze, geen garantie dat een consumentenmodel geschikt is voor ieder kwetsbaar origineel.
Leg een vaste volgorde en bestandsnaam per programma vast, voeg herkenbare trefwoorden toe en controleer na iedere reeks op ontbrekende pagina’s en beeldfouten. Het Nationaal Archief noemt trefwoorden en controle op overgeslagen pagina’s als afzonderlijke stappen.
Ga daar niet automatisch van uit. De Rijksoverheid vermeldt dat een thuiskopie voor eigen gebruik niet mag worden verspreid of openbaar gemaakt; beoordeel daarom per programma welke rechten voor teksten en foto’s gelden voordat je publiceert. Bevat een programma persoonsgegevens, dan moet de organisatie volgens de Autoriteit Persoonsgegevens ook een geldige grondslag voor verwerking beoordelen.