Waar let u op bij het kiezen?
Begin met de breedte en hoogte van de grootste kaart, inclusief de randen die u wilt bewaren. Beoordeel daarna de staat van de originelen en de computers en werkruimte die de groep beschikbaar heeft.
Compacte A4-flatbed
Past bij: losse kaarten die binnen het maximale formaat van het gekozen A4-model passen, zoals 216 × 297 mm bij de Canon CanoScan LiDE 300.
Afweging: een groter kaartblad past niet in één volledige opname; een hogere dpi-waarde vergroot het scanvlak niet.
A3-flatbed
Past bij: kaarten die binnen het scanvlak van het exacte model passen en veilig vlak op het glas kunnen liggen. Plustek vermeldt voor de OpticSlim 1180 maximaal 297 × 431,8 mm.
Afweging: een groter scanvlak vraagt ook meer tafelruimte en is niet groot genoeg voor iedere historische kaart.
Professionele opnamewerkwijze
Past bij: originelen die niet veilig op de beschikbare glasplaat kunnen liggen, buiten het scanvlak vallen of nauwkeurige geometrie vereisen.
Afweging: dit vraagt afspraken over hantering, toegang en kwaliteitscontrole; het Nationaal Archief beschrijft een professionele boekscanner in zijn studiezaal, onder de daar geldende voorwaarden.
| Zorg |
Waarop letten bij aankoop |
Voor wie speelt dit vooral? |
| Past de hele kaart op het scanvlak? |
Meet breedte en hoogte van de kaart en vergelijk beide maten met het scanvlak, niet alleen met het etiket A3. |
Als ik kaarten volledig in één opname wil vastleggen, vergelijk ik de hele kaart met het glasvlak. Ongeveer 31% van de consumenten stelt het passende kaartformaat als eerste aankoopzorg. |
| Kan het origineel veilig worden gehanteerd? |
Beoordeel de staat van het papier en of het zonder forceren vlak kan liggen; spreek bij twijfel eerst een werkwijze af. |
Als ik met kwetsbare, gevouwen of beschadigde kaarten werk, wil ik weten of plaatsing op glas verantwoord is. Ongeveer 25% van de consumenten stelt veilige hantering voorop. |
| Blijven details en geometrie bruikbaar? |
Maak een proefopname van fijne lijnen en tekst en controleer de beoogde bestandsuitvoer; let bij georeferentie op geometrische vervorming. |
Als kleine opschriften leesbaar moeten blijven of de kaart voor georeferentie dient, controleer ik ook de opnamegeometrie. Ongeveer 19% van de consumenten stelt kaartdetails en maatvastheid voorop. |
| Wat past in de werkruimte? |
Vergelijk de buitenmaten van het apparaat met de beschikbare plek en controleer de benodigde computerondersteuning. |
Als onze werkplek beperkt is, wil ik weten of het apparaat en de benodigde voorzieningen in de groepsruimte passen. Ongeveer 13% van de consumenten stelt werkruimte en beschikbare middelen voorop. |
| Kunnen vrijwilligers dezelfde werkwijze volgen? |
Controleer stuurprogramma's voor de gebruikte computers, test de gewenste uitvoer en spreek bestandsnamen en nacontrole af. |
Als meerdere vrijwilligers en computers aan hetzelfde project werken, wil ik dat bestanden en controles op elkaar aansluiten. Ongeveer 12% van de consumenten stelt een herhaalbare werkwijze voorop. |
Joybuy-producten
Gerelateerde producten binnenkort beschikbaar.
Veelgestelde vragen
Is A3 altijd groot genoeg voor een historische kaart?
Nee, dat hangt af van de afmetingen van de kaart en het scanvlak van het exacte model. Vergelijk beide zijden, inclusief de randen die u wilt bewaren; Plustek vermeldt voor de OpticSlim 1180 maximaal 297 × 431,8 mm. Voor grotere originelen is een andere opnamewerkwijze nodig.
Hoe beginnen vrijwilligers met kwetsbare kaarten?
Beoordeel eerst de materiële conditie en spreek afspraken over hantering af. Het Nationaal Archief beschrijft inspectie van materiaal vóór digitalisering; die archiefpraktijk is geen wettelijke eis voor iedere vereniging. Plaats een kwetsbaar origineel niet op glas als dat niet verantwoord is.
Moeten scans van historische kaarten als TIFF of PDF worden bewaard?
Kies het bestandsformaat op basis van het doel van de groep en controleer wat het exacte model en de software kunnen opslaan. De Epson Expression 13000XL vermeldt onder meer TIFF en PDF/A, maar Epson markeert dit model op de Nederlandse productpagina als stopgezet. De richtlijnen van Metamorfoze gelden voor het eigen programma en zijn niet automatisch verplicht voor een verenigingsproject.
Hoe controleer ik of een scanner met onze computers werkt?
Controleer de stuurprogramma's voor de computers die vrijwilligers daadwerkelijk gebruiken en test de gewenste scanuitvoer. VIISAN beschrijft voor de VF3120 ondersteuning via macOS Image Capture; controleer de exacte combinatie van computer, stuurprogramma en werkwijze.
Mogen we iedere gescande historische kaart online zetten?
Nee, beoordeel eerst de rechten op de specifieke kaart en scan. De Rijksoverheid onderscheidt een thuiskopie voor eigen gebruik van verspreiding of openbaarmaking van beschermd werk. Voor scans van het Nationaal Archief geldt vrij hergebruik volgens het archief alleen wanneer de betreffende afbeelding een downloadknop én de markering ‘Publiek domein’ of ‘CC0’ heeft; dit zegt niets over kaarten uit andere collecties.