Voor wie is deze keuzehulp?

Beheerder van een onvervangbaar scriptarchief

Wil teksten en versies kunnen terugvinden en herstellen als een schijf of bewaarplek uitvalt. Een beheerd proces met een afzonderlijke kopie is daarom minstens zo belangrijk als de SSD zelf. Netwerk Digitaal Erfgoed en de Library of Congress beschrijven het belang van inventariseren en apart bewaarde kopieën.

Vrijwilliger die tussen computers wisselt

Moet bestanden op verschillende werkplekken kunnen openen en aanpassen. Controleer daarom zowel de aansluitingen als het bestandssysteem en de schrijfmogelijkheden op de gebruikte computers. Kingston, Transcend en Apple geven informatie over aansluitingen en compatibiliteit.

Beheerder van beperkt toegankelijke stukken

Beheert mogelijk teksten of documenten die niet voor iedere vrijwilliger toegankelijk mogen zijn. Bepaal welke bestanden bescherming nodig hebben en wie toegang mag krijgen; de Autoriteit Persoonsgegevens beschrijft beveiligingsmaatregelen voor organisaties die persoonsgegevens verwerken.

Waar moet u op letten?

Begin met de archiefwerkwijze en de computers waarop vrijwilligers bestanden moeten bewerken. Kies daarna de capaciteit en eventuele extra bescherming op basis van de collectie, het vervoer en de toegang die de stukken nodig hebben.

Aandachtspunt Waar let u op? Voor wie is dit belangrijk?
Herstelbare archiefkopie Bewaar een aparte kopie op een andere locatie en test of u bestanden daaruit kunt terughalen. De Library of Congress adviseert kopieën op verschillende opslagmedia en afzonderlijke locaties. Als ik scripts en versies wil herstellen na verlies van een schijf of bewaarplek, richt ik mijn keuze vooral daarop; ongeveer 36% van de consumenten zet herstelbaarheid voorop.
Werken op meerdere computers Controleer de USB-poorten en test op elke computer of u een bestand kunt openen, wijzigen en opnieuw openen. Apple vermeldt dat exFAT beschrijfbaar is op de Mac en dat NTFS daar alleen-lezen is. Wanneer vrijwilligers tussen verschillende werkplekken wisselen, wil ik bestanden daar kunnen bijwerken; ongeveer 29% van de consumenten geeft compatibiliteit met benodigde computers de hoogste prioriteit.
Toegang tot gevoelige bestanden Bepaal welke bestanden persoonsgegevens of beperkte toegangsrechten hebben en test of bevoegde vrijwilligers de ontgrendeling op hun computers kunnen gebruiken. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt schijfversleuteling als een mogelijke beveiligingsmaatregel, afhankelijk van de risico’s. Als niet iedere vrijwilliger bepaalde stukken mag inzien, wil ik toegang passend kunnen beperken; ongeveer 21% van de consumenten stelt toegangsbeperking voorop.
Ruimte voor collectie en groei Inventariseer bestandsgroottes, formaten, versies en verwachte aanwinsten. Vergelijk die met de bruikbare ruimte van de exacte uitvoering: formattering neemt een deel van de opgegeven capaciteit in. Wanneer ik wil voorkomen dat de collectie of nieuwe aanwinsten niet meer passen, kijk ik naar de capaciteit op basis van een inventaris; ongeveer 14% van de consumenten zet groeiruimte voorop. Netwerk Digitaal Erfgoed adviseert de collectie en gebruikte formaten in kaart te brengen.

Veelgemaakte missers

  • Een robuuste of snelle SSD aanzien voor een complete archiefoplossing

    Bescherming tegen een val of een hoge opgegeven snelheid herstelt geen verdwenen enige kopie. Een aparte kopie vraagt bovendien tijd voor beheer en controle.

    Bepaal eerst hoe u kopieën maakt, waar u ze bewaart en hoe u het herstel controleert. Kies daarna pas of extra behuizingsbescherming of snelheid aansluit bij het gebruik.

  • Alleen controleren of de stekker past

    Een aangesloten schijf kan op een computer toch niet beschrijfbaar zijn, bijvoorbeeld door de combinatie van computer en bestandssysteem.

    Test op elke gebruikte werkplek een proefbestand: open het, wijzig het, sla het op en open het opnieuw. Controleer ook kabels of adapters.

  • De volledige nominale capaciteit meetellen

    De beschikbare ruimte is niet gelijk aan de nominale capaciteit; formattering gebruikt een deel ervan. Ook versies en eventuele scans nemen ruimte in.

    Meet eerst de collectie en houd rekening met te bewaren versies en verwachte aanwinsten. Vergelijk die omvang met de bruikbare ruimte van de exacte uitvoering.

  • Aannemen dat een bewaard script ook gedeeld mag worden

    Het bezit van een bestand of opslagmedium regelt niet automatisch de auteursrechten op een beschermd toneelwerk. De Nederlandse hoofdregel voor beschermd werk vereist toestemming voor verveelvoudiging of openbaarmaking, behoudens toepasselijke wettelijke uitzonderingen.

    Leg per tekst vast wie de rechthebbende is en welke vormen van kopiëren, toegang en publicatie zijn toegestaan. Auteursrecht.nl beschrijft ook de voorwaarden voor digitalisering en onlinebeschikbaarstelling door erfgoedinstellingen.

Merken ter oriëntatie

Kingston

De XS1000-lijn kan passen bij vrijwilligers die een compacte SSD tussen computers met USB-A- en USB-C-aansluitingen gebruiken.

  • Kingston noemt uitvoeringen van 1 TB en 2 TB en vermeldt een meegeleverde USB-A-kabel en USB-C-adapter.
  • De opgegeven leessnelheid is tot 1.050 MB/s; Kingston vermeldt ook een beperkte fabrieksgarantie van vijf jaar.
  • Een passende adapter garandeert niet dat het bestandssysteem op iedere computer beschrijfbaar is. Test de combinatie op de werkplekken van het archief.

Samsung

De T7 Shield kan passen wanneer een SSD vaak wordt meegenomen en extra bescherming van de behuizing relevant is.

  • Voor de blauwe Nederlandse T7 Shield-uitvoering van 1 TB vermeldt Samsung IP65 en bescherming bij vallen tot 3 meter.
  • Samsung geeft voor die uitvoering sequentiële lees- en schrijfsnelheden op tot respectievelijk 1.050 en 1.000 MB/s.
  • Dit zijn productspecificaties en fabrikantclaims, geen garantie tegen gegevensverlies. De vingerafdrukfunctie van de afzonderlijke T7 Touch-lijn hoort niet bij de T7 Shield.

Crucial

De X9 is een USB-C-optie voor een werkplek waarop de gekozen uitvoering bij de geïnventariseerde collectie past.

  • Crucial identificeert de uitvoering CT1000X9SSD9 als een model van 1 TB.
  • Formattering neemt een deel van de beschikbare opslagruimte in. Controleer voor computers met andere aansluitingen afzonderlijk welke verbinding nodig is.
  • Een opgegeven snelheid voorspelt niet automatisch de snelheid op de computer van het archief.

Transcend

De ESD310 kan passen bij werkplekken waar directe USB-A- en USB-C-stekkers handig zijn.

  • Transcend vermeldt twee ingebouwde aansluitingen, USB Type-A en USB Type-C, en USB 10 Gbps.
  • De opgegeven lees- en schrijfsnelheden zijn tot respectievelijk 1.050 en 950 MB/s.
  • Controleer de capaciteit van de gekozen uitvoering, de lees- en schrijfmogelijkheden op de gebruikte computers en of er een afzonderlijke archiefkopie bestaat.

Externe SSD’s bij Joybuy

Deze productkeuzes bestaan uit draagbare externe SSD’s met een opgegeven capaciteit van 1 TB of 2 TB. Vergelijk de capaciteit met de inventaris van het archief en controleer welke aansluitingen en beveiligingsfuncties bij de gebruikte computers passen.

SanDisk Portable SSD 1TB

SanDisk Portable SSD 1TB

Kan passen wanneer de geïnventariseerde collectie binnen de opgegeven capaciteit blijft en u de SSD geregeld meeneemt.

1 TB opslag; de productinformatie vermeldt een leessnelheid tot 800 MB/s, valbescherming tot 2 meter en een bevestigingslus.

Gebruik deze SSD niet als enige archiefkopie; bewaar een afzonderlijke kopie op een andere locatie.

Joybuy
SanDisk Extreme Pro Portable SSD 1TB

SanDisk Extreme Pro Portable SSD 1TB

Kan passen wanneer de collectie binnen 1 TB past en de archiefbeheerders de genoemde toegangsbeveiliging op hun computers kunnen gebruiken.

De productinformatie vermeldt wachtwoordbeveiliging en 256-bit AES-hardware-encryptie, plus een USB-C-kabel en USB-A-naar-USB-C-adapter.

De opgegeven leessnelheid tot 2.000 MB/s vereist een geschikte USB 3.2 Gen 2x2-host; de schrijfsnelheid is lager. Beschikbare opslagruimte is minder dan 1 TB en wachtwoordbeveiliging vereist compatibele systemen.

Gebruik deze SSD niet als enige archiefkopie; bewaar een afzonderlijke kopie op een andere locatie.

Joybuy
Draagbare SSD 1TB

Draagbare SSD 1TB

Kan passen wanneer de collectie binnen de opgegeven 1 TB blijft en een geïntegreerde USB-C-kabel op de gebruikte werkplek kan worden aangesloten.

De productinformatie vermeldt een leessnelheid tot 1.000 MB/s en valbescherming tot 2 meter.

Gebruik deze SSD niet als enige archiefkopie; bewaar een afzonderlijke kopie op een andere locatie.

Joybuy
Samsung Portable SSD T7 2TB USB Type-C 3.2 Gen 2 Blue

Samsung Portable SSD T7 2TB USB Type-C 3.2 Gen 2 Blue

Kan passen wanneer de collectie en verwachte aanwinsten binnen de opgegeven 2 TB blijven en de beveiligingsfunctie bij de werkwijze van het archief past.

De productinformatie vermeldt AES 256-bit-encryptie, wachtwoordbeveiliging en meegeleverde USB-C-naar-USB-C- en USB-C-naar-USB-A-kabels.

Gebruik deze SSD niet als enige archiefkopie; bewaar een afzonderlijke kopie op een andere locatie.

Joybuy
Samsung Portable SSD T7 1 TB USB Type-C 3.2 Gen 2 Blue

Samsung Portable SSD T7 1 TB USB Type-C 3.2 Gen 2 Blue

Kan passen wanneer de geïnventariseerde collectie binnen de opgegeven 1 TB blijft en de beveiligingsfunctie aansluit op de toegangsafspraken.

De productinformatie vermeldt AES 256-bit-encryptie, wachtwoordbeveiliging en meegeleverde USB-C-naar-USB-C- en USB-C-naar-USB-A-kabels.

Gebruik deze SSD niet als enige archiefkopie; bewaar een afzonderlijke kopie op een andere locatie.

Joybuy

Veelgestelde vragen

Is één externe SSD genoeg om de toneelteksten te archiveren?

Niet als verlies van die schijf ook de enige kopie zou wegnemen. Bewaar daarnaast een kopie op een andere locatie en test of u bestanden daaruit kunt terughalen; de Library of Congress adviseert kopieën op verschillende opslagmedia en afzonderlijke locaties.

Wat moet u testen voordat vrijwilligers op Mac en Windows met de SSD werken?

Controleer de poorten en test op beide computers of een proefbestand kan worden geopend, gewijzigd, opgeslagen en opnieuw geopend. Apple vermeldt exFAT als beschrijfbaar op de Mac en NTFS als daar alleen-lezen. Werp de schijf na gebruik volgens de procedure van het besturingssysteem uit; Microsoft adviseert veilig verwijderen om gegevensverlies te voorkomen.

Hoe bepaalt u de capaciteit voor scripts en scans?

Inventariseer eerst bestandsgroottes, formaten, locaties en te bewaren versies. Vergelijk de totale omvang en verwachte groei daarna met de bruikbare ruimte van de exacte uitvoering; nominale en bruikbare capaciteit zijn niet hetzelfde.

Wie is bij een defect het aanspreekpunt, en geldt de wettelijke garantie ook voor een aankoop door het archief?

Bij een particuliere aankoop noemt de Rijksoverheid de verkoper als aanspreekpunt voor de wettelijke garantie; een fabrieksgarantie staat daar los van. Of het archief als particulier of zakelijk koopt, bepaalt mede hoe die uitleg van toepassing is. Controleer daarom wie de koper is en welke verkoopvoorwaarden gelden voordat u conclusies trekt voor een aankoop namens een vereniging of andere organisatie.

Mag het archief beschermde toneelteksten op de SSD kopiëren en online beschikbaar maken?

Niet automatisch. Volgens de Nederlandse hoofdregel is voor het verveelvoudigen of openbaar maken van beschermd werk toestemming van de rechthebbende nodig, behoudens toepasselijke wettelijke uitzonderingen. Auteursrecht.nl vermeldt dat ook erfgoedinstellingen in beginsel toestemming nodig hebben voor digitalisering en onlinebeschikbaarstelling. Beoordeel de rechten en het beoogde gebruik per werk; een SSD-aankoop verleent geen publicatierecht.

Moet het archief persoonsgegevens versleutelen en voor altijd bewaren?

Een organisatie die persoonsgegevens verwerkt, moet die passend beveiligen; de Autoriteit Persoonsgegevens noemt schijfversleuteling als mogelijke maatregel op basis van het risico, niet als universeel vereiste productspecificatie. Persoonsgegevens mogen volgens de Autoriteit Persoonsgegevens niet langer dan noodzakelijk voor het verwerkingsdoel worden bewaard. De AVG noemt daarvoor geen algemene vaste termijn.